KENDİMLE KONUŞMA ŞEKLİM RUH HALİMİ NASIL ETKİLİYOR?

Gün içinde yaşadıklarımız kadar, yaşadıklarımızdan sonra kendimize ne söylediğimiz de ruh halimizi belirler.

Bir hata yaptığımızda ya da zorlandığımızda çoğu zaman aklımızdan şu cümleler geçer:

-  “Yine beceremedim.”

-  “Benden zaten bu kadarı beklenirdi.” Bu cümleler çoğu zaman otomatik gelir ve fark edilmeden kabul edilir. Oysa duygularımızı asıl etkileyen şey, yaşanan olaydan çok bu iç konuşmalardır.

Bu ilişkiyi açıklayan yaklaşımların temelinde Aaron Beck’in bilişsel yaklaşımı yer alır. Bu yaklaşıma göre kişi, yaşadığı olaya verdiği anlama göre hisseder.

İç ses nedir?                 

İç ses; bir durum yaşadığımızda kendimize yönelttiğimiz düşünce ve yorumlardır. Aynı olay, iki farklı iç konuşmayla çok farklı hisler yaratabilir.

Örneğin: “Bu kadar basit bir şeyi bile yapamadım.” düşüncesiyle “Bugün benim için zor bir gündü.” düşüncesi arasında, kişinin yaşadığı duygusal yük açısından büyük bir fark vardır.

Neden iç sesimiz çoğu zaman serttir?

Özellikle mükemmeliyetçi, kendini sık eleştiren ve yüksek beklentilerle yaşayan kişilerde iç ses genellikle daha yargılayıcıdır.

Bu sertlik çoğu zaman kişinin yapısından değil, zaman içinde öğrenilmiş bir dilden oluşur.

Eleştirilerek büyümek, sık karşılaştırılmak ya da duygularına yeterince alan tanınmaması, iç sesin giderek daha katı hale gelmesine neden olabilir.

Bir süre sonra kişi, dışarıdan gelen eleştiriye ihtiyaç duymadan kendisini eleştirmeye başlar.

İç ses ruh halini nasıl etkiler?

Kendimizle konuşma biçimimiz;

·      kaygı,

·      yetersizlik hissi,

·      suçluluk   ve

·      tükenmişlik duygularıyla doğrudan ilişkilidir.

Örneğin bir işi ertelediğinde kendine “Ben zaten tembelim” demek, çoğu zaman kişiyi harekete geçirmez. Aksine utanma ve kaçınmayı artırır. Buna karşılık, “Başlamak şu an bana zor geliyor.”düşüncesi, yargıdan çok anlamaya yöneliktir.

Bastırılmış duygular iç sesi besler

İfade edilemeyen öfke, kırgınlık ya da üzüntü çoğu zaman içeriye yönelir.

Söylenemeyen duygular, zamanla kişinin kendi kendine söylediklerine karışır.

Bu nedenle sert iç ses yalnızca düşüncelerle değil, bastırılmış duygularla da ilişkilidir.

İç ses her zaman gerçeği mi söyler?

Hayır, iç ses çoğu zaman geçmiş deneyimlerin ve korkuların süzgecinden geçerek konuşur.

“Her şeyi yanlış yapıyorum” ya da “Herkes benden daha iyi” gibi düşünceler genellikle kanıt değil, varsayım içerir.

Kendinle daha yumuşak bir dil mümkün mü?

Amaç iç sesi susturmak değil, onu fark etmektir. Kendine şu soruyu sormak çoğu zaman iyi bir başlangıçtır:

-  “Şu an kendime ne söylüyorum?”

Ve ardından:

- “Aynı durumda sevdiğim birine bunu söyler miydim?”

Bazen yalnızca şu cümle bile içsel yükü hafifletir:

-  “Şu an zorlanmam normal.”

Son olarak

Bazen bizi en çok yoran şey yaşadıklarımız değil, onlardan sonra kendimize söylediklerimizdir.

Kendinle kurduğun ilişkinin dili değiştiğinde, ruh halin de yavaş yavaş değişmeye başlar.

Yazar: Psikolog Emine Rumeysa Özcan